Kính James Webb quan sát những lỗ đen âm thầm nuốt chửng các ngôi sao trong các thiên hà đầy bụi.
Kính thiên văn vũ trụ James Webb (JWST) lần đầu tiên quan sát trực tiếp những hố đen đang âm thầm “ăn thịt” các ngôi sao nằm trong các thiên hà nhiều bụi. Nhờ khả năng phát hiện tín hiệu hồng ngoại chi tiết, JWST có thể xuyên qua lớp bụi che khuất và thăm dò những hố đen gần như bị “giấu kín”, theo báo cáo công bố ngày 1 / 8 / 2025 trên Astrophysical Journal Letters.
Đối với một hố đen tĩnh, việc phát hiện gần như không thể. Tuy nhiên, khi một ngôi sao vô tình di chuyển quá gần, trọng lực khổng lồ của hố đen sẽ kéo giãn ngôi sao thành một đĩa vật chất xoay quanh nó — một hiện tượng gọi là sự kiện gián đoạn thủy triều (tidal disruption event, TDE). Đĩa khí ngôi sao bị nung nóng, phát xạ tia X, tử ngoại và ánh sáng khả kiến — chính là cách các nhà thiên văn thường dùng để nhận diện những hố đen đang “tỉnh dậy” tạm thời.
Gần đây, bằng JWST, các nhà nghiên cứu đã chú ý đến một số TDE trong các thiên hà đầy bụi — nơi các hố đen chôn sâu đến mức không dễ nhìn thấy. Kết quả là họ lần đầu tiên ghi lại được những hố đen này “ăn thịt” sao — trong bối cảnh mà kính thiên văn thông thường gần như vô dụng do lớp bụi che chắn.
Đây là những lần quan sát đầu tiên của JWST về các TDE trong môi trường đầy bụi và hình thức sự kiện mà nó cho thấy hoàn toàn khác biệt so với mọi hình ảnh từng được thấy trước đây: phần lớn các hố đen chờ đợi trong trạng thái tĩnh lặng cho đến khi nạn nhân đến gần, rồi ngay lập tức phản ứng bằng một bùng nổ dữ dội khi sao bị phá vỡ.
Những kết quả này mở ra một hướng nghiên cứu mới: JWST đang cung cấp cho các nhà thiên văn một cửa sổ mới để theo dõi cách thức hố đen phát hiện và tiêu thụ vật chất trong các thiên hà nhiều bụi — vùng mà trước đây hầu như bị loại trừ khỏi tầm quan sát do che phủ bởi bụi dày.
Để lại câu hỏi hoặc ý kiến đóng góp về bài viết này? Xin vui lòng gửi email cho chúng tôi theo địa chỉ
news@advancedscience.vn
Nguồn:
M. Masterson và cộng sự . Quan điểm đầu tiên của JWST về các sự kiện gián đoạn thủy triều: Các vạch phát xạ nhỏ gọn, do bồi tụ và phát xạ silicat mạnh trong một mẫu được chọn lọc bằng tia hồng ngoại . Tạp chí Thư tín Vật lý Thiên văn . Tập 988, ngày 1 tháng 8 năm 2025, L48. doi: 10.3847/2041-8213/ade153.
M. Masterson và cộng sự. Một quần thể mới của các sự kiện phá vỡ thủy triều được chọn lọc bằng tia hồng ngoại trung bình: ý nghĩa đối với tần suất sự kiện phá vỡ thủy triều và đặc tính của thiên hà chủ . Tạp chí Vật lý Thiên văn . Tập 961, ngày 1 tháng 2 năm 2025, 211. doi: 10.3847/1538-4357/ad18bb.
