Nếu một thảm họa toàn cầu xảy ra buộc con người phải rời khỏi Trái Đất, chúng ta sẽ tìm đến đâu để sinh tồn? Mặc dù Sao Hỏa vẫn thường được xem là điểm đến mặc định, nhưng trong vài thập kỷ gần đây, các nhà thiên văn học đã khám phá ra hàng loạt ngoại hành tinh nằm ngoài Hệ Mặt Trời – những thế giới tiềm năng hơn nhiều để duy trì sự sống. Những hành tinh này đều nằm trong “vùng có thể sinh sống được” (vùng Goldilocks) của ngôi sao chủ, nơi nhiệt độ phù hợp để nước dạng lỏng có thể tồn tại bề mặt – điều kiện rất quan trọng cho sự sống như chúng ta đã biết. Tuy nhiên, việc định cư lên các thế giới xa xôi này đòi hỏi sự tiến bộ vượt bậc về công nghệ và khả năng thích nghi của con người.
Dưới đây là những cái tên mà chúng ta đã và đang tìm kiếm bấy lâu nay, mỗi hành tinh sở hữu những đặc điểm độc đáo, nhưng đều mang trong mình hy vọng cho viễn cảnh một nền văn minh giữa các vì sao của nhân loại.
1. Proxima Centauri b: Người hàng xóm gần nhất
Khoảng cách: Chỉ cách Trái Đất khoảng 4,24 năm ánh sáng – khi tính đến quy mô vũ trụ, đây là khoảng cách cực kỳ gần. Tuy nhiên, nếu dùng tàu vũ trụ nhanh nhất hiện nay của NASA, chúng ta sẽ mất hơn 6.500 năm để đến được đó, cho thấy sự cần thiết của một bước nhảy vọt về công nghệ không gian.
Điều kiện đặc biệt: Hành tinh này bị khóa thủy triều, nghĩa là luôn có một mặt hướng về ngôi sao chủ và một mặt luôn tối. Sự sống chỉ có thể tồn tại trong dải hẹp ở ranh giới giữa hai mặt này. Ngoài ra, ngôi sao Proxima Centauri – một sao lùn đỏ – thường xuyên phát ra tia X và bức xạ UV mạnh, buộc những người định cư phải sống trong các hầm chống bức xạ hoặc môi trường khép kín có kiểm soát khí quyển.
Thách thức sinh tồn: Bầu khí quyển chủ yếu là CO₂, không thể hít thở. Con người sẽ cần tạo hệ thống môi trường sống riêng để sản xuất oxy và trồng trọt trong các nhà kính.
2. TRAPPIST-1 e: Thế giới chạng vạng vĩnh viễn
Khoảng cách: Cách Trái Đất khoảng 40 năm ánh sáng.
Điểm nổi bật: Là một trong bảy hành tinh cỡ Trái Đất quay quanh sao lùn đỏ lạnh TRAPPIST-1. Cũng giống Proxima b, TRAPPIST-1 e bị khóa thủy triều, với vùng ranh giới giữa “ngày” và “đêm” có khí hậu tương đối dễ chịu.
Ưu điểm định cư: Trọng lực nhẹ hơn Trái Đất, tạo sự thuận tiện cho chuyển động và xây dựng. Nếu có bầu khí quyển và nước dạng lỏng, việc xây dựng khu định cư tự cung tự cấp là khả thi. Người định cư sẽ sống dưới “mặt trời đỏ” và bầu trời hoàng hôn không đổi — tạo nên cảm giác kỳ lạ nhưng đầy quyến rũ. Tuy nhiên, họ vẫn cần biện pháp bảo vệ trước các bùng phát năng lượng từ ngôi sao chủ.
3. K2-18 b: Thế giới đại dương nổi
Khoảng cách: Cách Trái Đất khoảng 120 năm ánh sáng, kích thước gấp 2,6 lần Trái Đất.
Điểm đặc biệt: Dường như được bao phủ bởi một đại dương sâu vô tận. Khí quyển chứa nước, metan, CO₂ và dimethyl sulfide – một phân tử liên quan đến sự sống biển trên Trái Đất.
Khả năng định cư: Thay vì sống trên đất liền, con người có thể xây dựng các nền nổi hoặc chiến lược sống trên mây – môi trường tự cung tự cấp, có hệ thống chắn bức xạ và chiết xuất nước từ khí quyển.
4. Kepler-186 f: “Trái Đất phiên bản 2.0”
Phát hiện: Năm 2014, được xác định là ngoại hành tinh đầu tiên có kích thước tương đương Trái Đất và nằm trong vùng sinh sống của sao mẹ (sao lùn đỏ) cách chúng ta khoảng 500 năm ánh sáng.
Tiềm năng: Với kích thước và quỹ đạo tương đồng, Kepler-186 f là ứng viên đầy triển vọng cho định cư. Dù chưa rõ bầu khí quyển hay địa hình, song con người có thể thiết lập môi trường sống khép kín để chống bức xạ và khí hậu biến động.
5. Kepler-62 f: Siêu Trái Đất băng giá
Khoảng cách: Cách Trái Đất khoảng 1.200 năm ánh sáng, với kích thước khoảng 1,4 lần Trái Đất.
Tình trạng: Nằm xa và bị đóng băng trên diện rộng do quay quanh sao lùn cam (loại K) lạnh hơn Mặt Trời.
Khả năng sinh tồn: Nếu hành tinh có bầu khí quyển dày và giàu CO₂, nhiệt độ có thể duy trì vùng ôn đới, đặc biệt ở xích đạo. Người định cư có thể xây dựng căn cứ và sinh sống trong các vùng này – dù hành trình đến đó cực kỳ dài.
6. TOI-700 d: Ngôi nhà gần gũi với một mặt trời yên tĩnh
Khoảng cách: Khoảng 100 năm ánh sáng, quay quanh sao lùn đỏ hiền hòa (ít bùng phát).
Ưu điểm: Không giống nhiều sao đỏ khác, ngôi sao chủ của TOI-700 d ổn định, không thường xuyên bức xạ nguy hiểm. Hành tinh lớn hơn Trái Đất ~20% và nhận 86% ánh sáng mà Trái Đất nhận được.
Điều kiện thuận lợi: Bị khóa thủy triều, nên khu vực ranh giới ngày–đêm có nhiệt độ dễ chịu. Người định cư cần bảo vệ chống bức xạ và tạo môi trường hỗ trợ sự sống song tiềm năng sinh sống là rất khả thi.
Những hành tinh kể trên mỗi nơi đều có ưu và nhược điểm. Một số có điều kiện gần lý tưởng với nước lỏng và khí hậu ôn hòa (như TRAPPIST-1 e, Kepler-186 f, TOI-700 d), trong khi những nơi khác lại đòi hỏi sáng tạo vượt bậc – từ việc sống trong bể đại dương (K2-18 b) đến cải tạo khí hậu trên hành tinh băng giá (Kepler-62 f). Điều kiện xa xôi và việc cần xây dựng hệ thống chống bức xạ, môi trường sống khép kín vẫn là thách thức lớn. Nhưng mỗi hành tinh góp một mảnh ghép trong bản đồ tương lai vượt Trái Đất của nhân loại.
